Ψυχολογία και Ψυχοθεραπεία

Συχνά τυχαίνει να αναρωτιόμαστε: Ήταν δική μου αυτή η απόφαση; Είναι η ζωή μου όπως θα ήθελα; Μήπως ζω τις επιλογές των γονιών μου; Μήπως επιλέγω ότι θα επέλεγαν και οι φίλοι μου; Κάνω τελικά αυτό που θέλω και μου ταιριάζει ή αυτό που θέλουν οι άλλοι για μένα; Ενώ μέσα μας γνωρίζουμε πολύ καλά τι είναι αυτό που μας ευχαριστεί και μας ταιριάζει, τυχαίνει να παρακάμπτουμε τον ίδιο μας τον εαυτό και να δρούμε όπως θα ήθελαν οι άλλοι να δράσουμε. "Μα θα κάτσεις μέσα στο σπίτι Σάββατο βράδυ; Πρέπει να σπουδάσεις και να επιτύχεις στη ζωή σου. Αυτό που φοράς πρέπει να είναι της μόδας. Όλοι σου οι φίλοι έχουν σοβαρές σχέσεις, εσύ γιατί όχι;" Είναι σαν να έχουμε ένα μικρό διαβολάκι από πάνω μας που δεν χάνει ευκαιρία να μπαίνει σε μια διαδικασία σύγκρισης με τους άλλους, σαν σε αγώνα δρόμου, ποιος θα καταφέρει με διαφορά να νικήσει, ποιος θα έχει το πιο γυμνασμένο σώμα, το ωραιότερο ντύσιμο, τους πιο πολλούς φίλους, την πιο ρομαντική σχέση, την καλύτερη δουλειά ...

  Υπάρχει ένα λαϊκό γνωμικό που λέει, «Την αλήθεια δεν θα στην πει ο φίλος σου αλλά ο εχθρός σου». Γιατί λοιπόν να συμβαίνει – αν συμβαίνει – αυτό το παράδοξο; Είμαστε άραγε τόσο εθισμένοι στα ψέματα και στα καλά λόγια που δεν αντέχουμε την αλήθεια κατά πρόσωπο ή συμβαίνει κάτι άλλο;   Ας ξεκινήσουμε από την εξήγηση μιας έννοιας που θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε λίγο καλύτερα τι συμβαίνει. Ο Lecky (1945) ήταν ο πρώτος που άρχισε να αναπτύσσει την έννοια της αυτο-συνέπειας. Σύμφωνα με αυτήν, έχουμε την τάση να θέλουμε να διατηρήσουμε μια συνεπή και σταθερή εικόνα και δομή του εαυτού μας, ασχέτως αν αυτό θα μας προκαλέσει πόνο ή ευχαρίστηση. Αυτό μας οδηγεί σε συμπεριφορές σύμφωνες με την αυτοαντίληψη μας. Δηλαδή η ιδέα του εαυτού μας θα πρέπει να είναι σύμφωνη με την συμπεριφορά μας. Για παράδειγμα, κάποιος που θεωρεί τον εαυτό του έξυπνο θα συμπεριφερθεί με έναν συνεπή τρόπο ως προς αυτό. Μπορεί να συμμετάσχει σε δραστηριότητες νοητικά δύσκολες ή να διαλέξει ένα ...

Πολλές φορές αναρωτιόμαστε κατά πόσο θα μας ωφελήσει να επισκεφτούμε έναν ειδικό ψυχικής υγείας. Λέμε στον εαυτό μας ότι έχουμε τον κολλητό ή την κολλητή που θα μας πει τι να κάνουμε με ένα θέμα που προέκυψε στην δουλειά ή πως να συμπεριφερθούμε με τον ή την σύντροφό μας. Προβληματιζόμαστε και ζητάμε λύσεις για την μητέρα που αρρώστησε ή για το παιδί μας που δεν είναι υπάκουο. Έχουμε και άλλους φίλους και έτσι ζητάμε και άλλες γνώμες για ό,τι μας απασχολεί. Μπορούν όμως οι φίλοι να λειτουργήσουν ως ψυχοθεραπευτές; Η αλήθεια είναι ότι οι φίλοι είναι αναγκαίοι στη ζωή μας. Είναι άνθρωποι που μας αγαπούν και τους αγαπάμε, που θα μας κρατήσουν το χέρι σε μια δύσκολη στιγμή και θα είναι πρόθυμοι να μας προτείνουν λύσεις και να μας υποστηρίξουν. Από την άλλη πλευρά όμως δημιουργείται ένα συναισθηματικό δέσιμο που αυτόματα τους κάνει να έχουν ένα ρόλο καθοδηγητικό και υποκειμενικό. Ένας φίλος μπορεί να πει: «Έχεις ανάγκη να ξεσκάσεις και να βγεις, δεν μπορεί να δουλεύεις υπερωρίε...

 Το άγχος αποχωρισμού αποτελεί σύμπτωμα το οποίο θεωρείται ότι μπορεί να συμβεί κυρίως στα παιδιά. Συνεχείς έρευνες όμως έχουν δείξει ότι πρόκειται για έντονο άγχος που μπορεί να συνεχιστεί και στην ενηλικίωση.  Αρχικά ας δούμε τι εννοούμε με τον όρο άγχος αποχωρισμού. Πρόκειται για έντονο άγχος και ανησυχία όταν το άτομο επρόκειτο να αποχωριστεί κάποιον με τον οποίο νιώθει προσκολλημένος, όπως για παράδειγμα ένα μικρό παιδί που αποχωρίζεται την μητέρα όταν εκείνη φεύγει για την δουλειά ή ένας ενήλικας που αποχωρίζεται τον ή την σύντροφό του λόγω επαγγελματικού ταξιδιού. Η ανησυχία αυτή μπορεί να εμφανιστεί ακόμα και στην ιδέα ότι το σημαντικό για εμάς πρόσωπο θα είναι για ένα διάστημα μακριά μας. Το άγχος αποχωρισμού σχετίζεται με σκέψεις καταστροφικές για τον άλλον, όπως ότι μπορεί να πάθει κάτι άσχημο, να τραυματιστεί, να ασθενήσει, ακόμα και να πεθάνει. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται και την δυσκολία να αποχωριστούμε το άλλο άτομο, δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο φόβου κ...

Ο τρόπος με τον οποίο θα προσεγγίσουμε τον εαυτό μας και έμμεσα θα τον αξιολογήσουμε ξεκινάει από πολύ νωρίς.  Η σχέση που αναπτύσσουμε μέσα από τις πρώιμες εμπειρίες με τον φροντιστή (μητέρα) κατά τη βρεφική ηλικία σχετίζεται με την αίσθηση αξίας του εαυτού μας ή αναξιότητας. Αυτή η αίσθηση ασυνείδητα μεταφέρεται από τη μητέρα στο βρέφος. Μεγαλώνοντας μαθαίνουμε να αναπτύσσουμε σχέσεις με τους άλλους γύρω μας - ερωτικές, φιλικές, επαγγελματικές - που να επιβεβαιώνουν την αίσθηση που έχουμε για τον εαυτό μας και το τρόπο που τον αξιολογούμε.  Για παράδειγμα μπορεί να συναναστρεφόμαστε ανθρώπους που γίνονται αρκετά χλευαστικοί και υποτιμητικοι, αν έχουμε μεγαλώσει σε ένα αντίστοιχο περιβάλλον όπου δεχόμασταν συχνά αξιολογήσεις για το τι θα πρέπει να κάνουμε ή τι δεν κάναμε. Ασυνείδητα, χωρίς δηλαδή να το πολυκαταλαβαίνουμε, διαλέγουμε ένα αντίστοιχο περιβάλλον να συναναστρεφόμαστε. Αυτό μπορεί λογικά να το αποδώσουμε σε είδος χιούμορ ή σε τρόπο επικοινωνίας, πιστεύοντ...